اولين مدرسه با نظام جديد در سال 1321 هـ.ق به نام مدرسه صمصاميه (دبيرستان صمصامي فعلي) بوسيله شادروان حاح صمصام الملك امير تومان كه يكي از بزرگان و دانش دوستان اين شهر بود احداث گرديد. مديريت آن با زنده ياد ميرزا محمدخان آذرهوش كه از تحصيل كرده هاي دارالفنون بود محول گرديد. اين دبستان در بدو تاسيس داراي 3 كلاس شامل كلاس ابتدايي، فارسي. علمي و داراي 50 نفر دانش آموز بوده كه در سال 1322 هـ.ق تعداد دانش آموزان به 150 نفر در 4 كلاس و با دروس فارسي، عربي، رياضي و زبان فرانسه فعاليت داشت، براي مخارج اين واحد فرهنگي از طرف موسس و باني آن املاك و مستغلاتي وقف گرديده كه هزينه زندگي دانش آموزان و معلمان از آن در آمد پرداخت گردد. فتوكپي آن وقف نامه در پيوست همين تحقيق آمده است.

• در سال 1325 هـ.ق آموزشگاه منتصريه با كوشش منتصرالدوله حاكم وقت عراق تاسيس گرديد و در آن سال داراي 200 نفر دانش آموز بوده است.
• در سال 1328 هـ.ق . آموزشگاه سهاميه با كوشش مرحوم مرتضي قليخان بيات (سهام السلطان) نماينده عراق در مجلس شوراي ملي و مديريت آن با مرحوم كريم زاهدي بوده است
• در سال 1330 هـ.ق آموزشگاهي به نام سلطانيه داير گرديد
• در سال 1332 هـ.ق اولين دبستان دخترانه به نام شمس المخدرات احداث شد
• در سال 1338 هـ.ق برابر 1299 خورشيدي كه اولين سال تاسيس اداره معارف در عراق است دبستان عطيمه به رياست شادروان نخستين افتتاح گرديد
• در سال 1299 خورشيدي، دبستان دولتي شماره 1 (احمديه سپس فردوسي) از طرف اداره معارف (آموزش و پرورش) تاسيس شد
• در همان سال 1299 خورشيدي نيز دبستان دولتي شماره 2 (دبستان پهلوي سابق) بوسيله مرحوم صادق انصاري رئيس وقت اداره معارف افتتاح شد. در اين سال اولين امتحانات رسمي شش ساله ابتدائي انجام گرديده است
• در سال 1301 خورشيدي در دبستان دولتي شماره 1 (فردوسي) اولين كلاس دبيرستان داير و نيز يك باب دبستان دخترانه به نام دبستان دولتي دخترانه دوشيزگان افتتاح گرديد

در سال 1307 خورشيدي 10 باب دبستان در بخشهاي عراق تاسيس شد بدين ترتيب است :

• دبستان دولتي شماره 1 كرهرود
• دبستان دولتي شماره 2 آستانه
• دبستان دولتي شماره 3 سربند
• دبستان دولتي شماره 4 خنداب
• دبستان دولتي شماره 5 فرمهين
• دبستان دولتي شماره 6 بزچلو
• دبستان دولتي شماره 7 گركان
• دبستان دولتي شماره 8 قم - تفرش
• دبستان دولتي شماره 9 ابراهيم آباد
• دبستان دولتي شماره 10 طرخوران تفرش

اين دبستانها ابتدا دو كلاسه بعد 4 كلاسه بوده اند.

• در سال 1407 خورشيدي كلاس دوم دبيرستان در مدرسه عظيمي داير شد و مدرسه صمصامي نيز در اين سال دبيرستان شده و پس از مدتي تا كلاس سوم داير نمودند
• در سال 1308 يك باب آموزشگاه متوسطه امريكائي به نام ارك در اين شهر افتتاح و دانش آموزان آن در سال 1309 با شاگردان دبيرستان صمصامي در امتحانات رسمي دوره اول دبيرستان شركت نمودند. اين مدرسه در سال 1311 منحل گرديد
• در سال 1313 دبيرستان (پهلوي سابق) در محل فعلي پاساژ مركزي افتتاح گرديد
• در سال 1313 نيز دبيرستان دخترانه مهستي داير شد
• در سال 1313 اولين دبستان مختلط به نام دبستان دولتي مختلط بدر به وجود آمد
• دبيرستان دخترانه شاهدخت نيز در سال 1313 تاسيس شد
• در سال 1314 دبستان مختلط منصوري از موقوفات حاجيه طوطي خانم منصوري احداث گرديد
• در سال 1315 كلاس ششم دبيرستان در صمصامي داير شد
• ارامنه اراك در سال 1286 شمسي برابر اكتبر 1907 ميلادي دبستان ملي شرف در ارامنه را افتتاح كردند
• كودكستان نوين در سال 1314 و كودكستان ارامنه در سال 1305 به وجود آمده بود.